Verslag excursie Tielts Plateau, 27/08/2009

Het Vlaams Ruraal Netwerk komt vooral met de papieren versies van Leaderprojecten in contact. Daar lezen wij alle info, van acties over financiering tot de doelstellingen van de projecten van de Leadergroepen.

Op 27 augustus 2009 kregen wij echter de kans om in ‘real life’ een paar Leaderprojecten te gaan bezichtigen en kijken wat er effectief reilt en zeilt op het Vlaamse platteland. Dit initiatief ging uit van de Plaatselijke Groep Tielts Plateau. Zij namen ons mee naar enkele puike realisaties van dorpskernvernieuwingen in de Westhoek. Hierbij toonden ze ook hoe de plannen zijn ontstaan en welke de achterliggende ideeën zijn bij de verschillende projecten.

Vanuit Tielt vertrokken we met de bus richting Staden. De eerste stop was Oostnieuwkerke. Daar lichtte burgemeester Josiane Lowie ons in over dorpskernvernieuwingen in twee deelgemeenten van Staden (een landelijke fusiegemente tussen het stedelijk gebied van Roeselare en de Westhoek): Westrozebeke en Oostnieuwkerke.

Westrozebeke heeft een tweeduizendtal inwoners. Vroeger was er amper groen en was het grijs en eentonig. Er was vooral een gigantisch parkeerprobleem door de vestiging van het bedrijf Westvlees, dat circa duizend mensen tewerkstelt. De nodige veranderingen in Westrozebeke hadden dan ook te maken met de verbetering van woonomgeving/woonkwaliteit, verkeersleefbaarheid en verkeersveiligheid.
Een eerste poging rond publieksinspraak over een geplande dorpskernvernieuwing in Westrozebeke liep verkeerd af. Op grote bewonersvergaderingen stelde men de geplande veranderingen voor. Het publiek kon hierop reageren en gaf de voorkeur aan meer parkeerplaats in de dorpskern. Een tweede poging, geïnspireerd op de werkwijze binnen het PDPO (Vlaams Programma voor Plattelandsontwikkeling) gaf betere resultaten. De bestuurders ontdekten het nut van het formuleren en komen tot goede, realiseerbare doelstellingen. Ook nam men de inspraak van de bewoners zeer ernstig en vertrok men niet onmiddellijk van een technisch ontwerp.
Door het PDPO is men anders beginnen redeneren en dus herbegonnen. De gemeente Staden selecteerde bewonersdoelgroepen (brandweer, jeugdbewegingen, senioren, scholen, de parochie en het koerscomité), verdeelde hen in groepen en liet hen brainstormen rond mogelijke doelstellingen van de geplande dorpskernvernieuwing. Met de vijf beste ideeën ging men tenslotte naar de ontwerper. Vier centrale elementen werden als de meest belangrijkste naar voren geschoven en werden dan ook uitgevoerd:

  • Westrozebeke is een bloemendorp op een groene heuvelrug (inrichting dorpskern met veel bomen, tegeltuintjes, …)
  • veiligheid zwakke weggebruiker staat centraal (pleinfunctie creëren, geen verkeersborden, …)
  • scheppen van ontmoetingskansen ( straatmeubilair, fiets- en wandelroutes, …)
  • traditie, cultuur en geschiedenis hoog houden (kermis- en wielerwedstrijden, bebloemingscomité, …)

Ook leuk om te weten is dat de aanpassingen via wedstrijdvormen werden uitgevoerd, zoals de creatie van kunstwerken, het ontwerp van de verlichting, …
Meer info: http://www.staden.be/WWW/gemeente/928.pdf

Ook de dorpskern van Oostnieuwkerke heeft een totale metamorfose ondergaan. Men heeft er letterlijk en figuurlijk een baanbrekend ontwerp gerealiseerd. Er werd namelijk een totaal nieuw plein voor de kerk aangelegd, waardoor de weg daar verdween en zo eenrichtingsverkeer ontstond.
Meer info: http://www.staden.be/WWW/gemeente/924.pdf

Na de uiteenzetting door de burgemeester van Staden en een zicht op de dorpskernvernieuwing in Oostnieuwkerke reden we verder richting Madonna. Onderweg stopten we even in Westrozebeke, waar we de gepresenteerde aanpassingen zelf konden aanschouwen.

In Madonna (deel van Langemark) hebben we als opvallend gegeven dat er een dorpshuis, “’t Madointje” genaamd, middenin de plaatselijke school werd opgericht. Hier vinden vele verschillende plaatselijke activiteiten plaats. De projectdefinitie is ook samen met de inwoners tot stand gekomen. In Madonna heeft men ook actief gezocht naar technieken die het verkeer vertragen. De gemeente legde een ‘fietssuggestiestrook’ aan, waardoor de automobilist op de tweede plaats komt. Op die manier wordt de automobilist als het ware gedwongen centraler te rijden Een tweede aanpassing was de uitwerking van een plein dwars over de weg, zodat men toch kan spreken van een ‘dorpsplein’.
Meer info: http://www.west-vlaanderen.be/NL/BestuurRegio/5bpo/Documents/bestuur_regio/5bpo/Projecten%203.4/DKV%20Madonna.pdf

Daarna zetten we onze tocht verder richting de Duitse militaire begraafplaats in Langemark-Poelkapelle. Daar heeft men voorzien in de aanleg van een grotere parking en de verbreding van de weg. De gemeente heeft ook een kleine Vredestuin aangelegd en een onthaalpaviljoen opgericht met achtergrondinformatie. Wanneer je het paviljoen betreedt, worden er geluiden geproduceerd om alles zo realistisch mogelijk te maken.
Meer info: http://www.west-vlaanderen.be/NL/BestuurRegio/5bpo/Documents/bestuur_regio/5bpo/Projecten%201.2/Duitse%20militaire%20begraafplaats.pdf

Jonkershove is de volgende stop waar er een dorpskernvernieuwing heeft plaatsgevonden. Deze deelgemeente van Houthulst heeft slechts 1.876 inwoners, maar kent toch een vrij actief verenigingsleven. Om de woonkwaliteit in Jonkershove te verbeteren, heeft men de publieke ruimte beter laten aansluiten bij de woonfunctie. Op die manier kunnen de straten, de ruimte rond de kerk en het pleintje volop deel uitmaken van een wooncultuur eigen aan het dorp. In de hoofdstraat heeft men per rijvlak een strook van vijf rijen kasseien aangelegd, wat automatisch leidt tot de vertraging van het verkeer. Ook in Jonkershove vinden we een dorpshuis, dit is mede tot stand gekomen door PDPO-steun. Oorspronkelijk was het dorpshuis opgebouwd om er feesten te organiseren, maar nu zijn er reeds meer randactiviteiten, zoals optredens, door lokale verenigingen georganiseerde activiteiten, … Het heeft ook een functie als cafetaria.
Meer info: http://www.west-vlaanderen.be/NL/BestuurRegio/5bpo/Documents/bestuur_regio/5bpo/Projecten%203.4/Dorpshuis%20Jonkershove.pdf

De laatste busstop gebeurde in Houthulst, waar we allemaal nog een laatste keer uit de bus mochten om het dorpsontmoetingsplein te bezichtigen. Daar werd met eigen middelen midden op de markt een half verzonken ontmoetingszaal gebouwd. Je kan er op het dak wandelen, waar tevens gras op groeit, wat wel een leuk extra effect heeft aan het hele concept. Zo treedt de fanfare daar geregeld op, zodat iedereen ze goed kan zien, mits ze hoger gepositioneerd staan in vergelijking met het volk.
Meer info: www.houthulst.be

De afsluiting van deze excursie gebeurde in stijl: een heerlijk diner in restaurant El Parador.