Verslag "Symposium Cross Visit Vlaanderen": Innovatie in de landbouw - 16 september 2015

Op 16 september woonde het Vlaams Ruraal Netwerk het symposium ‘Cross Visit Vlaanderen’ bij. Dit werd georganiseerd door het Innovatiesteunpunt voor land- en tuinbouw.

Innovatie in de landbouw is nodig om nieuwe praktijken te introduceren. Vele innovatieve projecten mislukken echter nog voor ze van start gaan. Dit doet vragen rijzen zoals: ‘Wat doet het innovatieproces vorderen?’, ‘Wat houdt innovatie tegen?’, ‘Hoe zoekt de Europese landbouwer naar informatie en ondersteuning?’, ‘Welke competenties verwacht hij van een adviseur of consultant?’, ‘Welke ondersteuningssystemen zijn vandaag in werking?’ … Het EU-project AgriSpin – “Space for Innovations in Agriculture” tracht hierop een antwoord te bieden door best practices voor innovatie in de Europese landbouw te gaan identificeren. Dit gebeurt door middel van zes work packages: (i) wetenschappelijke ondersteuning, (ii) cross visits, (iii) visualisering van beste praktijken, (iv) netwerken en institutionele opname, (v) communicatie, (vi) project management. AgriSpin kreeg twee miljoen euro steun van het Europees onderzoek- en innovatieprogramma Horizon 2020.

Relevante oplossingen vloeien voort uit communicatie en interactie met stakeholders. AgriSpin hoopt bij te dragen aan een versterkte innovatie in de Europese landbouw en het draagvlak voor innovatieve praktijken bij landbouwers en andere relevante stakeholders te verbreden. Goede innoverende praktijken kunnen onder andere afkomstig zijn van innovatieve boeren, creatieve adviseurs, onderzoekers of burgers. Het AgriSpin-project loopt van 8 januari 2015 tot 1 januari 2018.

In het kader van het AgriSpin project werd op 16 september het symposium ‘Cross Visit Vlaanderen’ georganiseerd door het Innovatiesteunpunt voor land- en tuinbouw. Het symposium ‘Cross Visit Vlaanderen’ vormde de afsluiter van een driedaagse ‘Cross Visits’. Elk participerend land in het AgriSpin-project is host voor zo’n ‘Cross Visit’, waarbij alle partners samen komen om elkaars ‘best practice cases’ voor innovatie te evalueren. Innovatiesystemen worden bij een ‘Cross Visit’ dus als het ware ‘on site’ geëvalueerd.

De participanten - afkomstig van Nederland, Ierland, Spanje, Griekenland, Denemarken, Litouwen … - gingen op bezoek bij Belgicactus, Geitenboerderij De Polle en een Belgische saffraan boerderij. De ‘Cross Visits’ op Belgische bodem zijn de eerste in een reeks van 13 ‘Cross Visits’ met 15 partners. Het vormt een leerproces op lange termijn. Om te verzekeren dat de geaccumuleerde kennis die uit het project voortkomt ook wordt verspreid naar zo veel mogelijk stakeholders, werkt AgriSpin met een sterk Europees netwerk, waaronder adviseurs, onderzoekers, organisatorische experten en innovatieve bedrijven. Na deze ‘Cross Visits’ in Vlaanderen volgde een brainstorm. De participanten gaven hierbij reflecties en suggesties gebaseerd op hun kennis of de ervaringen in eigen land.

De uiteindelijke output van de discussies na de ‘Cross Visits’ leidde tot een schema met zogenaamde ‘pearls’ of elementen die positief werden bevonden en die interessant zijn om mee naar het thuisland te nemen, en ‘puzzles’ of zaken die momenteel nog niet duidelijk zijn of in vraag worden gesteld. Enkele voorbeelden van ‘Pearls’ zijn: ‘De boer zit achter het stuur van het begin tot het einde.’, ‘Netwerken is belangrijk.’, ‘Een adviseur met dezelfde waarden als de boer wordt positief bevonden.’ … Enkele voorbeelden van ‘puzzles’ zijn: ‘We kunnen de landbouwers niet typeren.’, ‘De output-input ratio.’ of ‘Weegt het uiteindelijke resultaat op tegen de moeite en middelen die in het project werden gestoken?’, ‘Waar zitten de onderzoekers in het verhaal?’, …

Volgend op het overlopen van alle ‘pearls’ en ‘puzzles’ volgde nog een discussiemoment tussen de 15 partners en externen, waaronder afgevaardigden van het ILVO, het departement Landbouw en Visserij, het Vlaams Ruraal Netwerk … Hieruit bleek dat het belangrijk is om de landbouwer van in het begin te ondersteunen om zijn uiteindelijke doel te formuleren. Daarna kan je hen in contact brengen met de juiste personen die hen zullen voorthelpen in het opstarten van het innovatief project. Dit kan een taak zijn van het Innovatiesteunpunt. Een knelpunt is dat het beschikbare geld moet worden gevonden en het vaak moeilijk is om de correcte vorm van financiering te vinden tussen alle mogelijke financieringsmethoden. De take home message was dat boeren het innovatieve project in eigen handen moeten nemen, dat de brug tussen onderzoekers en de praktijk en de brug tussen de leiders in innovatie en diegene die achterblijven moet worden gemaakt, en dat we meer moeten evolueren naar een cultuur van innovatie.