Vlaamse bodemkwaliteit lijdt onder erosie en afdichting

Het areaal met erosiegevoelige gewassen in Vlaanderen is met ongeveer drie procent toegenomen in de periode 2007-2011. Dat staat te lezen in het Milieurapport Vlaanderen (MIRA) van de Vlaamse Milieumaatschappij. Verder blijkt ook dat België na Malta met 7,4 procent de hoogste graad van bodemafdichting heeft in Europa.

In Vlaanderen blijft het areaal van erosiegevoelige gewassen toenemen. Dat zijn gewassen waarbij de bodembedekking door het gewas gedurende de meest erosiegevoelige periode van het jaar onvoldoende is om erosie te voorkomen. De bodemerosiegevoeligheid wordt onder andere bepaald door de bodemtextuur, de hellingsgraad en de vorm en de ligging van het perceel.

De toename van het areaal erosiegevoelige gewassen bedraagt gemiddeld over de klassen met een zeer hoge, hoge of medium potentiële bodemerosie zo’n drie procent in de periode 2007-2011. Enkel in de klasse zeer hoge potentiële bodemerosie is het stabiel gebleven. Daar moeten landbouwers die inkomenssteun willen ontvangen in het kader van het Europees landbouwbeleid, verplicht één maatregel toepassen om erosie te bestrijden.

Het MINA-plan 4 (2011-2015) stelt dat in 2015 50 procent van de oppervlakte landbouwpercelen, met een zeer hoge of hoge bodemerosiegevoeligheid, een permanente bedekking met landbouwgewassen of natuurlijke vegetatie moet hebben. Dat aandeel bedroeg in 2012 48,7 procent en is sinds 2008 stabiel. De auteurs van het rapport vragen zich wel af of de optimalisering en intensivering van op vrijwilligheid gebaseerde instrumenten voldoende zijn om het erosieprobleem doeltreffend aan te pakken.

Ook de problematiek van de bodemafdichting wordt aangekaart in het MIRA: in de periode 2007-2009 was 175.967 hectare of 12,9 procent van de Vlaamse bodem afgedicht. In het jaar 2006 had België op Malta na met 7,4 procent de hoogste graad van bodemafdichting in Europa, waar de gemiddelde bodemafdichtingsgraad 1,8 procent bedraagt.

Door bebouwing, wegen en ander vormen van een verharde, afgesloten ondergrond kan water niet meer infiltreren in de bodem. Dat zorgt voor een verlies aan ecosysteemfuncties zoals de opslag van koolstof en waterberging in de bodem en heeft een negatieve invloed op de (bodem-)biodiversiteit. Bovendien kunnen verhoogde gemiddelde temperaturen en de toename van hittegolven door klimaatverandering in combinatie met de verhoogde bodemafdichting het hitte-eilandeffect in steden versterken.

Meer informatie: MIRA Indicatorrapport 2012

Bron: Vilt, 14 maart 2013