100 jaar Groote Oorlog: Herinneringen in het Meetjesland

Categorieën

Thema

Landelijk erfgoed

Jaar

2011

Provincie

Oost-Vlaanderen

Locatie

Meetjesland

Assen

As 3

Projectgegevens

Projectkost

54.846,82 euro

Promotor

Cultuuroverleg Meetjesland (COMEET)

Duurtijd

1/1/2011 - 30/6/2013

Situering

In 2014 herinnert de hele wereld zich de start van de Eerste Wereldoorlog. Het is dan 100 jaar geleden dat Europa, en ook ons land, bezet werd door het Duitse leger, en een hevige loopgravenoorlog werd uitgevochten. In het Meetjesland herinneren nog heel wat materiële relicten aan deze strijd.

Zo bouwde de Duitse bezetter bijvoorbeeld een elektrische grensversperring (1915), beter bekend als ‘Den Draad’, tussen België en Nederland, om smokkelen, vluchten en spionage tegen te gaan. De gemeente Assenede ontplooit reeds een project over dit onderwerp, waarmee we graag afstemmen.

Er is ook de Hollandstellung, een Duitse bunkerlinie uit 1917 bewaard in Maldegem, Eeklo, Kaprijke, Assenede, Evergem. De bunkerlinie diende om een mogelijke aanval vanuit het (neutrale) Nederland af te weren. Verspreid in het landschap zijn nog tientallen bunkers bewaard gebleven. Momenteel zijn er beschermingsprocedures lopende via de dienst Ruimte en Erfgoed van de Vlaamse Overheid.

 

Tot slot zijn er ook de kleine getuigen van dit wereldconflict (familie- en persoonsgeschiedenissen, brieven en dagboeken, monumenten en graven, … ) en typische thema’s: smokkelen, leven in bezet gebied, bevoorrading en relatie stad-platteland, dieren in de oorlog…

 

Als landelijke regio heeft het Meetjesland dus nog heel wat zichtbaar en onzichtbaar oorlogserfgoed. Dit is echter weinig bekend bij inwoners en bezoekers. COMEET wenst zich voor dit erfgoed (roerend, onroerend en immaterieel) in te zetten.

COMEET wenst als regionale cultuur- en erfgoeddienst dit Meetjeslandse en universele oorlogserfgoed naar de voorgrond te halen door deze relicten in kaart te brengen en ze toeristisch en educatief te ontsluiten voor het brede publiek tegen 2014. 

 

De publieksgerichte, cultuurtoeristische eind producten (deelprojecten) zijn:

  • Onderzoek,studiedag en rapport (de landschapsatlas, de inventaris onroerend erfgoed en de erfgoedbank Meetjesland zijn hierbij het startpunt)
  • Digitale themaroutes (vb. bunkers, smokkelen en bevoorrading, dieren in de oorlog)
  • Educatieve initiatieven (volwassenen en kinderen)
  • Activiteitenprogramma met aandacht voor beleving en kunst
  • Rondreizende expo in de bibliotheken
  • Publicatie(s): boek, programmabrochure, kaart en fotoboek
  • Communicatiestrategie

Bij de uitvoering van dit project treedt COMEET op als coördinator, teneinde overzicht en afstemming tussen de verschillende partners en deelprojecten mogelijk te maken. De copromotor staat in voor de realisatie van een boek over ‘den Draad’, een reizende expo en de promotie daarvan.

 

Educatie, werken in een brede, sectoroverschrijdende  partnership (cultuur, 

erfgoed,toerisme, educatie, plattelandsontwikkeling) en de inzet van creatieve ontsluitingsmethodes met aandacht voor de eigenheid van de regio staan centraal bij dit project. Een hedendaagse en ook streekgerichte invalshoek bij de benadering van de oorlogsproblematiek getuigen van de meerwaarde van dit project voor de regio.Het project wordt gerealiseerd met gefaseerde werkmethode: FASE I is de onderzoeks- en contentfase, waarbij het oorlogserfgoed in kaart wordt gebracht, en gebundeld in een rapport en studiedag. Daarnaast wordt content verzameld voor de cultuurtoeristische eindproducten. Vanuit bestaande erfgoed- en culturele netwerken worden voorbereidende initiatieven gestimuleerd, zoals bv herstel van niet-beschermd oorlogserfgoed (bv monumentjes, graven…) of toegankelijk maken van bv bunkers.

In FASE II, de fase van de publiekswerking, ontwikkelen we in een sectoroverschrijdend netwerk de cultuur-toeristische eindproducten (zie hierboven). Deze producten proberen een creatieve en vernieuwende meerwaarde te realiseren naast de grote initiatieven in de Westhoek. Een toegankelijk, gediversifieerd en warm aanbod moet de beleving van het oorlogserfgoed in onze plattelandsregio stimuleren, in combinatie met een sterk promotioneel plan. Dit kan enkel gerealiseerd worden in een stevig thema-gebonden netwerk!

 

Doelstellingen

    • Landelijk oorlogserfgoed in kaart brengen, particulier erfgoed opsporen en ontsluiten voor het brede publiek. Deze doelstelling resulteert in fase I in een studiedag en een  onderzoeksrapport. Daarnaast wordt het roerend en immaterieel via de digitale erfgoedbank ontsloten, en wordt content verzameld voor de cultuurtoeristische eindproducten.

    • Kennis en expertise uitwisselen met erfgoedactoren, gemeentebesturen en toeristische actoren. Het onderzoeksrapport vormt een basis om actoren de kans te geven met dit onderwerp binnen de eigen werking/gemeente aan de slag te gaan. COMEET verbindt zich ertoe in overleg actoren de kans te geven mee in te stappen in de overkoepelende initiatieven (cultuurtoeristische producten, promotie) en stimuleert responsabiliserende acties: bv onderhoud van een oorlogsmonument).

    • Streekgebonden thema’s met betrekking tot het erfgoed van WOI ontsluiten, zoals bv. Den Draad, bunkerlinie Hollandstellung, particulier erfgoed, lokale verhalen. Het werken met specifieke lokale thema’s en erfgoed is prioritair zonder de globale context uit het oog te verliezen. Een brede invalshoek en kunstige blik zijn aandachtspunten.

    • Sterke cultuurtoeristische producten realiseren die het oorlogserfgoed ontsluiten op een creatieve en duurzame manier, op maat van de regio en in een haalbaar kader: deze doelstelling resulteert in onder meer publicaties, reizende expo, digitale themaroutes & een activiteitenprogramma met educatieve initiatieven. Daarnaast wordt aansluiting gezocht met bestaande initiatieven en verblijfstoeristische initiatieven.

    • Ontwikkelen van een communicatiestrategie die op uniforme wijze het thema-aanbod promoot. Toerisme Meetjesland en Toerisme Oost-Vlaanderen zijn hierbij eerstelijnspartners, net als de initiatiefnemers van het nationale herdenkingstraject 100 jaar Groote Oorlog. Dank zij overleg en samenwerking wordt een eenheid gecreëerd in de externe en interne promotie en het masterplan toerisme.

    • Aandacht voor (vredes)educatie voor volwassenen en jongeren: we hanteren hierbij een hedendaagse invalshoek en richten ons zowel tot volwassenen als kinderen en jongeren. De samenwerking met gespecialiseerde partners, ervaringen opgedaan met de erfgoedbank, en de verdere inzet van de methodiek van de erfgoedbank zijn hierbij een extra troef.

Uitvoering

Cultuuroverleg Meetjesland (COMEET)

Contactpersoon

Rebecca Van Rechem
Van Hoorebekeplein 1 bus 4
9900 Eeklo
09/3737596